تفسیر سوره انسان

سوره انسان سوره ۷۶ از قرآن است و ۳۱ آیه دارد.

برخی از مفسرین از جمله علامه طباطبایی بر اساس روایات متعدد معتقدند این سوره در شأن ش

ترجمه آیات 7 تا 12 این سوره چنین است:

«كه آن بندگان ، نيكو به عهد و نذر خود وفا مى كنند و از قهر خدا در روزى كه شر و سختيش همه اهل محشر را فرا گيرد مى ترسند (7). و بر دوستى خدا به فقير و اسير و طفل يتيم طعام مى دهند (8). و (گويند) ما فقط براى رضاى خدا به شما طعام مى دهيم و از شما هيچ پاداش و سپاسى هم نمى طلبيم (9). ما از قهر پروردگار خود به روزى كه از رنج و سختى آن رخسار خلق درهم و غمگين است مى ترسيم (10). خدا هم از شرو فتنه آن روز آنان را محفوظ داشت و به آنها روى خندان و دل شادمان عطا نمود (11). و خداوند پاداش آن صبر كامل (بر ايثار) شان را باغ بهشت و لباس حرير بهشتى لطف فرمود (12).»^[1]

علامه طباطبایی درباره شأن نزول این آیات در تفسیر المیزان از کتاب «اتقان» جلال‌الدین عبدالرحمان سيوطى (دانشمند و مفسر اهل سنت) نقل می کند:«ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده كه در تفسير آيه ((و يطعمون الطعام على حبه ...)) گفته است ،اين آيه در على بن ابى طالب و فاطمه دختر رسول‌الله (صلى الله عليه و آله و سلم ) نازل شده .»(ترجمه تفسیر المیزان، ج20 ص 212]

و همچنین در تفسير كشاف از ابن عباس روايت آمده كه حسن و حسين بيمار شدند، و رسول خدا با جمعى از صحابه از ايشان عيادت كرد، مردم به على گفتند چه خوب است براى بهبودى فرزندانت نذرى كنى ، على و فاطمه و فضه كنيز آن دو نذر كردند كه اگر كودكان بهبودى يافتند سه روز روزه بگیرند، بچه‌ها بهبودى يافتند، و اثرى از آن كسالت باقى نماند. بعد از بهبودى كودكان ، على از شمعون خيبرى يهودى سه من قرص جو قرض كرد، و فاطمه پنج قرص نان به عدد افراد خانواده پخت ، و سهم هر كسى را جلوش ‍ گذاشت تا افطار كنند، در همين بين سائلى (به در خانه آمده ) گفت :سلام بر شما اهل بيت محمد. من مسكينى از مساكين مسلمينم ، مرا طعام دهيد كه خدا شما را از مائده هاى بهشتى طعام دهد، خاندان پيامبر آن سائل را بر خود مقدم شمرده ، افطار خود را به او دادند، و آن شب را جز آب چيزى نخوردند، و شكم گرسنه دوباره نيت روزه كردند، هنگام افطار روز دوم طعام را پيش ‍ روى خود نهادند تا افطار كنند، يتيمى بر در سراى ايستاد، آن شب هم يتيم را بر خود مقدم و در شب سوم اسيرى آمد، و همان عمل را با او كردند. صبح روز چهارم كه شد على دست حسن و حسين را گرفت ، و نزد رسول خدا آمدند، پيامبر اكرم وقتى بچه ها را ديد كه چون جوجه ضعيف از شدت گرسنگى مى لرزند، فرمود: چقدر بر من دشوار مى آيد كه من شما را به چنين حالى ببينم ، آنگاه با على و كودكان به طرف فاطمه رفت و او را در محراب خود يافت ، و ديد كه شكمش از گرسنگى به دنده هاى پشت چسبيده (در نسخه اى ديگر آمده كه شكمش به پشتش چسبيده )، و چشمهايش گود افتاده از مشاهده اين حال ناراحت شد، در همين بين جبرئيل نازل شد، و عرضه داشت : اين سوره را بگير، خدا تو را در داشتن چنين اهل بيتى تهنيت مى گويد، آنگاه سوره را قرائت كرد.(تفسیر المیزان، ج 20، ص 212)

 

 

|+|

سوره الانسان

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا «6» يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا «7» وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا «8» إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا «9» إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا «10» فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا «11» وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِيرًا «12» مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا «13» وَدَانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِيلًا «14» وَيُطَافُ عَلَيْهِم بِآنِيَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا «15» قَوَارِيرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيرًا «16» وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا «17» عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا «18» وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنثُورًا «19» وَإِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيمًا وَمُلْكًا كَبِيرًا «20» عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا «21» إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا «22» إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنزِيلًا «23» فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا «24» وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا «25»

 

 

آن جام از چشمه اى است كه همواره بندگان خدا از آن مي  نوشند و آن را به دلخواهشان هرگونه كه بخواهند جارى مي  نمايند . « 6» [ همانان كه ] همواره نذرشان را وفا مي  كنند ، و از روزى كه آسيب و گزندش گسترده است ، مي  ترسند ، « 7» و غذا را در عين دوست داشتنش ، به مسكين و يتيم و اسير انفاق مي  كنند . « 8» [ و مي  گويند : ]ما شما را فقط براى خشنودى خدا اطعام مي  كنيم و انتظار هيچ پاداش و سپاسى را از شما نداريم . « 9» ما از پروردگارمان در روزى كه روز عبوس و بسيار هولناكى است مي  ترسيم . « 10» پس خدا نگه دار آنان از آسيب و گزند آن روز است و شادابى و شادمانى به آنان عطا مي  كند . « 11» و آنان را براى اينكه [ در برابر تكاليف دينى و حوادث روزگار ] شكيبايى ورزيدند ، بهشتى [ عنبرسرشت ] و لباسى ابريشمين پاداش مي  دهد . « 12» در آنجا بر تخت ها تكيه مي  زنند ، در حالى كه آفتابى [ كه از گرمايش ناراحت شوند ] و سرمايى [ كه از سختى اش به زحمت افتند ] نمي  بينند ، « 13» و سايه هاى درختان به آنان نزديك و ميوه هايش به آسانى در دسترس است ، « 14» و ظرف هايى از نقره فام ، و قدح هايى بلورين [ كه پر از غذا و نوشيدنى است ]پيرامون آنان مي  گردانند ; « 15» جام هايى از نقره كه آنها را به اندازه مناسب اندازه گيرى كرده اند ، « 16» و در آنجا جامي كه نوشيدنى اش آميخته به زنجبيل است ، به آنان مي  نوشانند ، « 17» از چشمه اى در آنجا كه « سلسبيل » ناميده شود ، « 18» و پيرامونشان نوجوانانى جاودانى [ براى پذيرايى از آنان ] مي  گردند ، كه چون آنان را ببينى پندارى مرواريدى پراكنده اند ، « 19» و چون آنجا را ببينى ، نعمتى فراوان و كشورى بزرگ بينى ، « 20» بر اندامشان جامه هايى از حرير نازك و سبز رنگ و ديباى ستبر است و با دستبندهايى از نقره آراسته شده اند ، و پروردگارشان باده طهور به آنان مي  نوشاند . « 21» [ به آنان گويد : ] يقيناً اين [ نعمت ها ] پاداش شماست و تلاشتان مقبول افتاده است ; « 22» به راستى ما قرآن را به تدريج بر تو نازل كرديم ; « 23» پس در برابر فرمان پروردگارت شكيبا باش ، و از هيچ گنهكار يا كافرى از آنان اطاعت مكن ، « 24» و صبح و شام نام پروردگارت را ياد كن . « 25

|+|

سوره الانسان

    سوره  الانسان   آياتها  31   مدينه

هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُن شَيْئًا مَّذْكُورًا «1» إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا «2» إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا «3» إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا «4» إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا «5»

 

به نام خدا كه رحمتش بى اندازه است و مهربانى اش هميشگى.

آيا بر انسان زمانى از روزگار گذشت كه چيزى در خور ذكر نبود ؟ « 1» ما انسان را از نطفه آميخته و مختلطى [ از مواد و عناصر ] آفريديم و او را از حالتى به حالتى و شكلى به شكلى [ از نطفه به علقه ، از علقه به مضغه ، از مضغه به استخوان تا طفلى كامل ] درآورديم ، پس او را شنوا و بينا قرار داديم . « 2» ما راه را به او نشان داديم يا سپاس گزار خواهد بود يا ناسپاس . « 3» ما براى كافران زنجيرها و بندها و آتش فروزان آماده كرده ايم . « 4» همانا نيكان همواره از جامي مي  نوشند كه نوشيدنى اش آميخته به كافور [ آن ماده سرد ، سپيد و معطر ]است . « 5»

|+|